Ο θεματοφύλακας

των θεσμών και της ιστορίας

του Κώστα Μπετινάκη 

Ευτυχώς, ο «Ταξιάρχης» πιάνει, έξω, κάθετα από το μόλο του Αγίου Ευστρατίου. Ο Καιρός το επέτρεψε. Ακόμα και κατακαλόκαιρο, είναι αμφίβολη η αποβίβαση. (Αλλιώς πλησιέστερο λιμάνι η Λήμνος).

Με τη Λήμνο, συνδέεται ο Αι-Στράτης με το μικροσκοπικό οχηματαγωγό «Αιολίς», καθημερινά. Το μικρό σκαρί, αποτελεί κάτι σαν τον ομφάλιο λώρο με τον «πολιτισμό», μια και στον Αι- Στράτη δεν υπάρχει ούτε φούρνος για να εφοδιάζει τους 200 περίπου κατοίκους του με τον άρτον ημών τον επιούσιον…

   Από ψηλά το λόφο που δεσπόζει στο γραφικό λιμάνι, μας υποδέχονται τρεις σημαίες: Η ελληνική, της ΕΕ κι η Κυπριακή. Για τους κατοίκους του ακριτικού Αι-Στράτη, ισχύει ακόμα το ενιαίο αμυντικό δόγμα.

  Στην προβλήτα μας υποδέχεται ο φίλος μου ο Βύρων.

  Είχα κάπου πέντε χρόνια να επισκεφτώ το νησί. Το μόνο αρσενικό στο Αιγαίο. Και το μόνο τόσο απομονωμένο από όλα τα άλλα του αρχιπελάγους. Δεν βρήκα σημαντικές αλλαγές.

  Ψέματα! Υπάρχει μία που σηματοδοτεί την ιστορία του. Υπάρχει πλέον «Μουσείο Δημοκρατίας». Ο Αι Στράτης, γνωστός τόπος εξορίας, από την εποχή του ιδιώνυμου του Ελευθερίου Βενιζέλου, ως την εποχή του Εθνάρχη (αρχές της δεκαετίας του ’60), επιτέλους, απέκτησε ένα σημείο αναφοράς, για όλους αυτούς τους σημαντικούς αλλά και τους απλούς, που γνώρισαν την υποχρεωτική «φιλοξενία» του ως εκτοπισμένοι.

  «Υπήρχε εποχή που ζούσαν εδώ 8.000 εξόριστοι…» μας λέει ο Βύρων. Ο θεματοφύλακας του πολύτιμου αρχείου του φωτογράφου πατέρα του Βασίλη Μανικάκη, αλλά και της ιστορίας του νησιού. Αγώνες έδωσε επί χρόνια ο Βύρων, να γίνει ένα μνημείο – κάτι που να αποτυπώνει την έντονη παρουσία των εξορίστων στο νησί- και το κατόρθωσε. Το «Μουσείο Δημοκρατίας», έγινε επί κυβέρνησης Καραμανλή του μικρού. Τόσες κρούσεις είχαν γίνει στο ΚΚΕ, αλλά στου κουφού την πόρτα… Μάλιστα στα εγκαίνια του Μουσείου, δεν παρέστη καν αντιπροσωπεία του Κόμματος, που εκπροσωπούσε όλους εκείνους οι οποίοι για την πίστη τους σ’ αυτό, εκτοπίστηκαν εκεί. Ο λόγος; Ίσως επειδή πέρασαν από ΄κει και πάρα πολλοί «αρνητές της πίστης». Η πραγματικότητα; Ρωτήστε τους.

Ο φίλος μου ο Βύρων

  Μια ιδιαίτερη περίπτωση ανθρώπου. Επέλεξε να επιστρέψει στον τόπο του, και δείχνει την αγάπη του, για την ιστορία την παράδοση και τις αρχές που του εμφύσησε ο πατέρας του, στον οποίο αναφέρεται με κάθε αφορμή.

  Αγρότης, φωτογράφος, ορνιθολόγος, μελισσοκόμος, οικολόγος. Δεν σταματάει λεπτό. Κλέβοντας χρόνο από τα καθημερινά του καθήκοντα, πετάγεται στο περιβόλι για να ποτίσει, ή παίρνει τη βάρκα του για το κοντινό νησάκι να δει τα «παιδιά» του, τα μικρά γεράκια. "Της παγωνιάς αητόπουλο - της ερημιάς γεράκι", που λέει κι ο ποιητής.

  Στο γραφείο του, στη «λεωφόρο Κομμουνιστών», βρίσκεται ένα μικρό μουσείο, από πολύτιμα αντικείμενα κυρίως παλιές φωτογραφικές μηχανές του πατέρα του Βασίλη. Και πλήθος από φωτογραφίες να κοσμούν τους τοίχους.

  Σε μια από τις αγκάλες του νησιού, τον Αι Νικόλα, βρίσκεται το ερημητήριό του. Αλλά δεν το επισκέπτεται συχνά πια, από τότε που έχασε την αγαπημένη του σύντροφο, τη Βαρβάρα.

  Είναι ο μοναδικός άνθρωπος που γνωρίζω, για τον οποίο έχει αφιερώσει ντοκυμαντέρ το γαλλικό κανάλι ARTE. Μια συμπαραγωγή με το ZDF, περιδιαβάζει τον Αι Στράτη, «μια θάλασσα ηρεμίας», χαρακτηρίζει το «νησί της απλότητας, αλλά στην πραγματικότητα δείχνει τη ζωή του Βύρωνα.

  Το βράδυ της Πέμπτης, παράρτημα του Λυκείου Ελληνίδων από τη Λήμνο, παρουσίασε παραδοσιακούς χορούς στους κατοίκους του νησιού. Ο Βύρων ήταν εκεί με την επαγγελματική του κάμερα, και την φωτογραφική του μηχανή, να αποτυπώνει το χρονικό της ημέρας.

  Ο Βασίλης Μανικάκης, αποτύπωνε τα συμβάντα στο νησί, με την φωτογραφική του μηχανή επί σαράντα χρόνια. Ο Βύρωνας, έχει πάρει την σκυτάλη κι αποτυπώνει τα δρώμενα στο ακριτικό νησί, εμπλουτίζοντας το μοναδικό αρχείο του πατέρα του.

  Τα πιο πολύτιμα στοιχεία τα έχει χαρίσει στο «Μουσείο Δημοκρατίας» και ενθαρρύνει όσους έχουν κάποιο σχετικό αντικείμενο να το προσφέρουν κι εκείνοι.

  Noσταλγώ ήδη τις βουτιές στις αγκάλες του νησιού σου, φίλε μου.

  Τη νοστιμιά από τις μελιτζάνες και τα φρούτα του κήπου σου.

  Τις αστακομακαρανάδες και τα μπαρμπούνια στη "Βεράντα" του Σάκη.

   Αλλά και

  Το βουητό από τις μηχανές της Κ/Ο "Μαχητής", που μας συντρόφευε τρεις μέρες αραγμένο -μισό μέσα, μισό έξω- στο ντόκο.

  Και τις συνεχείς θορυβώδεις υπερπτήσεις των μαχητικών της ΠΑ, που υπενθύμιζαν έντονα, πόσο δύσκολοι είναι οι καιροί στο Αιγαίο.

 ----

ΥΓ.  Στο ταξίδι της επιστροφής, δεν είχαμε σήμα.

Μπούρδες εκείνο το «η Cosmote έχει, έχει σήμα - σήμα καμπάνα»!!!

 Έξω από τη Σκύρο, στα ανοιχτά, ήρθε μήνυμα από την Τουρκτσέλ:

«Ο αριθμός που καλείται δεν υπάρχει. Για να τηλεφωνήσετε μέσω Τουρκίας, χρησιμοποιείστε κωδικό χώρας. Παράδειγμα,  για Ελλάδα  καλέστε 0030ΧΧΧΧΧΧ».

  Οι εταιρίες κινητής έχουν ήδη μοιράσει το Αιγαίο.

---

cbetin@styx.gr